Het slimme onbewuste

 

Het bewustzijn


Het bewustzijn van de mens wordt vaak onterecht op een voetstuk geplaatst. Veel mensen denken dat het bewustzijn in onze hersenen aan de touwtjes trekt en dat ons gedrag begint met bewust genomen beslissingen. Dat is niet zo, zegt Ap Dijksterhuis (hoogleraar psychologie van het onbewuste) in het boek “Het slimme onbewuste”. Ons onbewuste bepaalt niet alleen het grootste gedeelte van ons gedrag maar is daarnaast veel slimmer en effectiever dan ons bewustzijn. Onder andere bij het nemen van een complex besluit kan ons onbewuste goed van pas komen.

 

Multitasken


Het probleem is niet alleen dat ons bewustzijn weinig doet maar vooral dat het weinig kan. Zo kan ons bewustzijn maar één ding tegelijk. Mensen kunnen bijvoorbeeld maar één boek op hetzelfde moment lezen. Ons onbewuste kan meerdere dingen gezamenlijk regelen. Een mens kan bijvoorbeeld iets waarnemen, iets vasthouden en ademen tegelijkertijd. Een ander voorbeeld is de verwerkingscapaciteit van ons onbewuste. Dat is 200.000x groter dan dat van ons bewustzijn. Dus (zoals al gezegd) ons onbewustzijn is slimmer en effectiever. Dit kunnen mensen, onder andere, goed inzetten bij het nemen van een complex besluit.

Het nemen van besluiten


Dijksterhuis beschrijft drie manieren waarop mensen een keuze kunnen maken. Ten eerste kun je snel beslissen. Daarnaast kun je onbewust beslissen. Ten slotte kun je een bewuste beslissing nemen door bijvoorbeeld lijstjes met plussen en minnen te maken. Je zou denken dat je vooral over ingrijpende beslissingen grondig moet nadenken. Toch kunnen snelle beslissingen opvallend goed uitpakken. Soms voelen mensen (terecht) dat iets niet klopt maar kunnen ze niet precies uitleggen waarom. Dat noem je intuïtie.

Meestal worden beslissingen beter naarmate je er meer tijd voor neemt. De tijd die je neemt om een beslissing te nemen kun je op twee manieren invullen. Een van de mogelijkheden is bewust nadenken. De andere is je onbewuste aan het werk zetten. Dan slaap je er letterlijk of figuurlijk een nachtje over voordat je een belangrijke beslissing neemt. Welke manier is beter? Als we bewust nadenken worden de argumenten die we onder woorden kunnen brengen belangrijker gemaakt dan de emoties die we niet goed onder woorden kunnen brengen. Terwijl emoties juist heel belangrijk kunnen zijn bij het nemen van een beslissing. Ook gaan we door bewust nadenken rare domme theorietjes toepassen. (Bijvoorbeeld de kans is 50% dat je kop gooit, dus als je 100x gooit, verwacht je 50x kop)

Slaap er eens een nachtje over


Mensen bezitten onbewust veel kennis. Daarnaast heeft ons onbewuste een grotere verwerkingscapaciteit dan ons bewustzijn. Het ligt dus voor de hand dat we beter ons onbewuste aan het werk zetten als er een complex besluit moet worden genomen. (bijvoorbeeld een keuze maken tussen drie verschillende banen.) Maar kun je eigenlijk wel onbewust nadenken? Uit onderzoek blijkt dat ons onbewuste gewoon doorgaat met denken terwijl je bewustzijn met iets anders bezig is. Dus als je een belangrijke beslissing moet nemen, ga dan eerst even iets anders doen (zoals een nachtje slapen). Op een bepaald moment “voel” je wat de beste beslissing is.

 

Bewust beslissingen nemen


Dat onbewust nadenken heel effectief kan zijn betekent niet dat het bewustzijn helemaal geen belangrijke rol kan spelen bij het maken van keuzes. Bij eenvoudige beslissingen kan bewust nadenken heel nuttig zijn. Bijvoorbeeld als je een stel ovenwanten wilt gaan kopen. Je wilt dat ze lang meegaan en ze mogen ook niet te duur zijn. Een beslissing nemen op basis van deze beperkte informatie, dat kan ons bewustzijn goed aan. Daarnaast kan ons bewuste strakke regels volgen. Met onbewust nadenken los je niets op.

Bij ingewikkelde beslissingen is het belangrijk naast je onbewuste ook je bewuste (tijdelijk) in te zetten. Zo moet je bij complexe besluiten informatie verzamelen die relevant is voor de beslissing. Hier is bewuste aandacht voor nodig. Voor het maken van de uiteindelijke keuze gebruik je je onbewuste. Hierna schakel je je bewuste weer in om te controleren of er geen addertjes onder het gras zitten.


“Het slimme onderbewuste Denken met gevoel” van Ap Dijksterhuis / 2007 Uitgeverij Bert Bakker Amsterdam

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws op hypnotherapie gebied.

Vul uw e-mailadres in